Türkiye'de Kimyasal Kayıt
KKDİK Danışmanlığı

KKDİK, "Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik" adının kısaltmasıdır. Türkiye'de 23 Haziran 2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren bu düzenleme, Avrupa Birliği'nin REACH tüzüğüyle büyük ölçüde uyumlu biçimde tasarlanmıştır. Temel amacı, Türkiye piyasasına sürülen kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki risklerini sistematik olarak yönetmek; bu kapsamda kayıt yükümlülüğünü yerine getirmemiş maddelerin üretim, ithalat ve kullanımını kısıtlamaktır.

Yönetmelik kapsamında "madde" kavramı yalnızca saf kimyasalları değil, belirli konsantrasyonlardaki karışım bileşenlerini de kapsamaktadır. Yılda 1 ton eşiğini aşan miktarlarda kimyasal madde üreten veya ithal eden tüm gerçek ve tüzel kişiler KKDİK'e tabi olup söz konusu eşiğin altında kalan miktarlar bile maddenin tehlike sınıfına göre farklı bildirim yükümlülükleri doğurabilmektedir. Yönetmeliğin uygulanmasından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sorumludur; kayıt işlemleri ise Ulusal Kimyasal Envanter Sistemi (UKES) üzerinden yürütülmektedir.

KKDİK sürecinin birinci aşaması ön kayıttır. Ön kayıt; maddenin kimyasal kimliğini, tahmini ton aralığını ve firmaya ait temel bilgileri içeren basitleştirilmiş bir bildirimdir. Bu aşamada firmaya, tam kayıt için gerekli kapsamlı test verilerini ve teknik dosyayı hazırlayacak geçiş süresi tanınmaktadır. Ön kayıt tamamlanmadan tam kayıta geçilmesi mümkün olmadığı gibi, ön kayıt yükümlülüğünü yerine getirmeyen firmaların ilgili maddeleri piyasaya sürmesi de yasal engelle karşılaşmaktadır.

Tam kayıt aşamasında ise maddenin fizikokimyasal özellikleri, toksikolojik ve ekotoksikolojik test verileri, maruziyet senaryoları ve Kimyasal Güvenlik Raporu (KGR) içeren kapsamlı bir teknik dosya hazırlanarak Bakanlığa sunulmaktadır. Ton aralığı arttıkça gerekli veri seti de genişlemektedir; 10 ton ve üzeri üretim ya da ithalat söz konusu olduğunda, tüm ticari kullanımları kapsayan tam bir KGR zorunlu hale gelmektedir. Bu belgeler aynı zamanda Güvenlik Bilgi Formları (GBF) ile entegre yönetilmeli; tedarik zinciri boyunca geriye dönük bilgi akışı sağlanmalıdır.

KKDİK'in bir diğer kritik boyutu ise Madde Bilgisi Paylaşım Forumu'dur (MBPF/SIEF). Aynı kimyasal maddeyi üreten veya ithal eden birden fazla firma, test maliyetlerini ve veri setlerini ortak bir platform üzerinden paylaşarak bireysel yükü önemli ölçüde azaltabilmektedir. Bu yapıya zamanında dahil olmak, hem uyum maliyetini düşürmekte hem de firmanın düzenleyici süreçteki konumunu güçlendirmektedir. Arda Belgelendirme, MBPF süreçlerinde de firmaları temsil ederek müzakereleri ve veri paylaşım anlaşmalarını yönetmektedir.